Ngày nào cũng gõ tên web để lướt mà ít ai để ý phía sau có DNS làm việc thầm lặng. Bài giải thích dễ hiểu DNS là danh bạ của internet dịch tên miền chữ sang địa chỉ IP số, cách hoạt động qua các cấp máy chủ, liên hệ với nameserver và bản ghi DNS.
Ngày nào mở điện thoại lên tụi mình cũng gõ gõ tên mấy trang web quen thuộc để lướt, mà ít ai để ý có một hệ thống mang tên DNS đang miệt mài làm việc thầm lặng phía sau. Thỉnh thoảng nghe ai đó rỉ tai nhau "đổi DNS sang 1.1.1.1 cho mạng nhanh" mà bạn cứ ngớ người ra. Ôi trời ơi, không sao đâu nghen! Hôm nay Quỳnh Như sẽ kể bạn nghe bằng giọng văn dễ hiểu nhất về cái hệ thống kỳ diệu này, đảm bảo người mù mờ công nghệ đọc xong cũng gật gù luôn á!
Tóm tắt nhanh cho người bận: DNS giống như cuốn danh bạ điện thoại của internet vậy đó. Nó làm nhiệm vụ dịch cái tên miền bằng chữ mà bạn gõ thành một dãy số (địa chỉ IP) để máy tính hiểu được. Nếu bạn đổi DNS sang 1.1.1.1 thì việc tra tên miền sẽ nhanh và ổn định hơn chút xíu, nhưng KHÔNG hề làm tăng tốc độ tải mạng (băng thông) đâu nha. Và khi bạn sửa cấu hình DNS, phải chờ lan truyền (cache) cả ngày mới có tác dụng á.
DNS là gì vậy ta?
DNS (Domain Name System) dịch nôm na là Hệ thống phân giải tên miền. Bạn cứ tưởng tượng nó y hệt như một cuốn danh bạ điện thoại khổng lồ của toàn bộ mạng Internet. Nhiệm vụ quan trọng nhất của DNS là "dịch" một cái tên miền bằng chữ (ví dụ như cloudmoon.net) sang một địa chỉ IP bằng số (ví dụ dạng 103.x.x.x).
Vì sao Internet lại cần đến DNS?
Lý do đơn giản lắm bạn nha! Con người chúng ta thì rất dễ nhớ những cái tên bằng chữ có ý nghĩa. Nhưng máy tính và máy chủ thì lại chỉ giao tiếp và định vị nhau bằng những dãy số (địa chỉ IP). Nếu không có DNS, muốn vào mạng đọc báo bạn phải gõ nguyên một chuỗi số dài ngoằng, ai mà nhớ nổi đúng không nào?
Nhờ có hệ thống DNS dịch giúp, bạn chỉ cần gõ cái tên mềm mại dễ thương, phần phức tạp còn lại cứ để máy móc lo hết.
Quá trình DNS hoạt động diễn ra như thế nào?
Để Quỳnh Như ví von cho bạn nghe quá trình này nha. Nó y chang như việc bạn gọi điện cho tổng đài 1080 hỏi số điện thoại của một người tên là A vậy đó.
Khi bạn gõ một tên miền vào trình duyệt, câu hỏi sẽ được gửi tới một máy chủ dịch trung gian (resolver). Máy chủ này sẽ lật đật chạy đi hỏi thăm lần lượt qua các cấp: từ máy chủ gốc, đến máy chủ quản lý cái đuôi tên miền (như .com hay .net), và cuối cùng là hỏi đúng cái máy chủ đang giữ danh bạ của tên miền đó. Khi lôi ra được dãy số IP rồi, nó sẽ mang về trả cho trình duyệt của bạn để kết nối.
Hay ở chỗ là kết quả này sẽ được lưu tạm (cache) lại. Lần sau bạn có vào lại web đó, máy sẽ móc luôn trong bộ nhớ ra xài chứ không cần chạy đi hỏi vòng vòng nữa nghen.
DNS, Nameserver và Bản ghi DNS liên quan thế nào?
Nhiều bạn hay bị rối một nùi ba cái tên này, để Quỳnh Như gỡ rối luôn nha:
- DNS: Là gọi chung toàn bộ cái hệ thống phân giải mà tụi mình đang bàn nè.
- Nameserver: Là cái máy chủ vật lý trực tiếp nắm giữ cuốn danh bạ riêng của tên miền đó (để hiểu kỹ hơn, bạn đọc bài Nameserver là gì nha).
- Bản ghi DNS: Chính là từng dòng chữ được ghi bên trong cuốn danh bạ đó, nhằm chỉ đường tên miền về đúng IP hoặc dịch vụ mail (bạn xem thêm ở bài các loại bản ghi DNS nghen).
Vài điều cực kỳ thực tế về DNS mà bạn nên biết
Có một sự thật mất lòng vầy nè: Việc bạn đổi DNS trên máy tính sang các DNS công cộng nổi tiếng (như 8.8.8.8 của Google hay 1.1.1.1 của Cloudflare) đôi khi giúp việc tra tên miền trơn tru và ít bị lỗi hơn. NHƯNG nó hoàn toàn không làm tăng băng thông hay giúp mạng nhà bạn tải phim nhanh hơn đâu á.
Thêm nữa, vì hệ thống DNS có cơ chế lưu tạm (cache) ở khắp nơi trên thế giới. Nên mỗi khi bạn trỏ tên miền về máy chủ mới, cấu hình sẽ không có tác dụng ngay lập tức đâu nha. Nó cần thời gian lan truyền (propagation) từ vài giờ lên đến 24-48 giờ tùy mạng. Nên cứ bình tĩnh, đừng hốt hoảng nghen.
Nếu bạn đang chuẩn bị mở website kinh doanh, Quỳnh Như khuyên các bạn nên chọn dịch vụ Tên miền tại cloudmoon.net để quản lý DNS và các bản ghi dễ dàng, ổn định nha. Chúc bạn làm web thành công rực rỡ nè!
Câu hỏi thường gặp
Quỳnh Như cho mình hỏi, DNS và nameserver có phải là một thứ không?
Không hẳn đâu bạn nha! DNS là tên gọi của toàn bộ cái hệ thống phân giải tên miền quy mô toàn cầu. Còn Nameserver chỉ là một phần tử trong đó, đóng vai trò là cái máy chủ cụ thể lưu giữ cuốn danh bạ của riêng cái tên miền mà bạn sở hữu thôi á.
Tôi nghe nói đổi DNS sang 1.1.1.1 sẽ giúp mạng chơi game nhanh hơn, đúng không?
Chỉ đúng một nửa thôi nè. Đổi sang 1.1.1.1 giúp bước tra cứu tên miền lúc mới bắt đầu mượt và ổn định hơn một chút. Nhưng nó KHÔNG hề làm tăng tốc độ đường truyền tải dữ liệu (băng thông) của nhà bạn đâu nghen, nên gói mạng yếu thì vẫn giật như thường.
Tại sao tôi vừa đổi cấu hình DNS trỏ tên miền về web mới mà chưa thấy chạy ngay?
Thương ghê, bạn đừng nóng vội nha. Vì hệ thống DNS toàn cầu có cơ chế lưu bộ nhớ đệm (cache) để giảm tải. Nên khi bạn đổi mới, cần có một thời gian (thường từ 24 đến 48 tiếng) để bản cập nhật này lan truyền báo cho tất cả các máy chủ trên thế giới biết á.
DNS mặc định của nhà mạng và DNS công cộng (như Google 8.8.8.8) khác gì nhau?
DNS của nhà mạng thường được cấp tự động cho bạn, đôi khi tốc độ tra cứu hơi chậm hơn. DNS công cộng (như của Google) thì cho phép ai cũng dùng được, tốc độ tra cứu thường rất nhanh và ổn định hơn nè.
Nếu lỡ tay cấu hình dùng sai DNS thì có vào được trang web không?
Chắc chắn là không rồi á! Nếu dùng sai hoặc hệ thống DNS bị lỗi, trình duyệt của bạn sẽ không thể nào dịch được tên miền ra địa chỉ IP. Lúc đó nó sẽ báo lỗi kiểu như "Không thể tìm thấy địa chỉ DNS" và trang web sập hoàn toàn trong mắt bạn luôn nha.
Nói gọn lại: Hệ thống DNS dù hoạt động âm thầm nhưng lại là xương sống không thể thiếu của Internet. Nắm được nguyên lý của DNS sẽ giúp bạn không còn bỡ ngỡ mỗi khi cấu hình website hay bị rớt mạng nữa nha!
Chưa có bình luận nào. Hãy là người đầu tiên!